रक्षाबंधनच्या पार्श्वभूमीवर मिठाई आणि माव्याच्या गुणवत्तेबाबत मोठा प्रश्न निर्माण झाला आहे. उत्तराखंडमधील ऊधमसिंह नगर जिल्ह्यात प्रशासन आणि अन्न सुरक्षा विभागाने केलेल्या छापेमारीत मोठ्या प्रमाणावर भेसळयुक्त मावा आणि मिठाई आढळली. विशेष म्हणजे एका दुकानातून सुमारे 50 किलो माव्यात किडे-मुंग्या आढळल्याने खळबळ उडाली. दुसऱ्या ठिकाणी मिल्क पावडर आणि रिफाइंड तेलापासून बनावट मावा तयार केला जात असल्याचे समोर आले. कारवाईनंतर संबंधित परिसर सील करण्यात आला असून नमुने तपासणीसाठी प्रयोगशाळेत पाठवण्यात आले आहेत.
सणाआधी प्रशासनाची मोठी कारवाई
बाजपूर तहसीलमधील सुलतानपूर पट्टी परिसरात प्रशासन आणि खाद्य विभागाच्या पथकाने विविध ठिकाणी छापे टाकले. बाजपूरच्या एसडीएम ऋचा सिंह यांच्या नेतृत्वाखाली ही कारवाई करण्यात आली. तपासणीदरम्यान मोठ्या प्रमाणावर संशयित भेसळयुक्त मिठाई, मावा आणि मिठाई बनवण्यासाठी वापरला जाणारा कच्चा माल सापडला. एका घरातूनच बनावट मिठाई तयार करण्याचे काम सुरू असल्याचे अधिकाऱ्यांच्या निदर्शनास आले.
80 किलो मावा आणि 40 किलो बर्फी जप्त
छापेमारीत एका दुकानातून तब्बल 80 किलो भेसळयुक्त खोया/मावा आणि 40 किलो बर्फी मिळाली. याशिवाय सुमारे दीड क्विंटल भेसळयुक्त केक आणि लॉजही आढळले. प्रशासनाच्या उपस्थितीत संबंधित दुकानमालकाने ही मिठाई नष्ट करण्यास सहमती दिली. त्यानंतर मावा आणि मिठाईचे नमुने घेऊन ते प्रयोगशाळेतील तपासणीसाठी पाठवण्यात आले. उर्वरित संशयित खाद्यपदार्थ नष्ट करण्यात आले.
50 किलो माव्यात आढळले किडे-मुंग्या
या कारवाईतील सर्वात धक्कादायक बाब म्हणजे उत्तराखंड स्वीट्समधून सुमारे 50 किलो मावा असा आढळला, ज्यामध्ये किडे-मुंग्या असल्याचे तपासणीत समोर आले. याच ठिकाणी छेन्यापासून तयार केलेल्या मिठाईही आढळल्या. अधिकाऱ्यांनी त्या मिठाईसह संशयित मावा घटनास्थळीच नष्ट केला. दुकानात अस्वच्छता आढळल्याने संबंधितांवर चलानाची कारवाईही करण्यात आली.
मिल्क पावडर आणि रिफाइंड तेलापासून बनावट मावा
कुलदीप गुप्ता स्वीट्सवरही प्रशासनाने कारवाई केली. येथे मिल्क पावडर आणि रिफाइंड तेलाचा वापर करून बनावट मावा तयार केला जात असल्याचे आढळले. या माव्यापासून मिठाई तयार केली जात होती. अधिकाऱ्यांच्या म्हणण्यानुसार, दुकानमालकाने चौकशीदरम्यान मिल्क पावडर आणि रिफाइंडच्या मदतीने मावा तयार केला जात असल्याचे मान्य केले. तयार मावा आणि मिठाईचे नमुने तपासणीसाठी घेण्यात आले आहेत.
लाख रुपयांपर्यंत दंडाची कारवाई
एसडीएम ऋचा सिंह यांनी दिलेल्या माहितीनुसार, छापेमारीत मोठ्या प्रमाणावर संशयित भेसळयुक्त खाद्यसामग्री सापडली. संबंधित तयार मिठाई आणि मावा नष्ट करण्यात आला असून नमुनेही घेण्यात आले. या प्रकरणात एक लाख रुपयांपर्यंत दंड आकारण्यात आल्याचे सांगण्यात आले आहे. बनावट मिठाई तयार करणारा परिसर सील करण्यात आला असून खाद्य विभागाकडून स्वतंत्र कायदेशीर कारवाई सुरू आहे.
सणासुदीच्या काळात ग्राहकांनी सावध राहण्याची गरज
रक्षाबंधनासारख्या सणांच्या काळात मिठाईची मागणी मोठ्या प्रमाणावर वाढते. याच संधीचा फायदा घेऊन भेसळयुक्त मावा किंवा निकृष्ट दर्जाचा कच्चा माल वापरला जाण्याची शक्यता वाढते. त्यामुळे ग्राहकांनी मिठाई खरेदी करताना दुकानातील स्वच्छता, मिठाईचे साठवण आणि पॅकबंद उत्पादनांवरील माहिती तपासणे महत्त्वाचे आहे. मात्र, केवळ रंग, वास किंवा चवीवरून मावा भेसळयुक्त आहे की नाही, हे निश्चितपणे ओळखणे शक्य नसते.
तपासणीचे नमुने आता प्रयोगशाळेच्या अहवालावर
या कारवाईत जप्त केलेल्या मावा आणि मिठाईचे नमुने प्रयोगशाळेत पाठवण्यात आले आहेत. त्यामुळे त्यामध्ये नेमकी कोणती भेसळ होती, याचा अंतिम निष्कर्ष तपासणी अहवालानंतरच स्पष्ट होईल. प्रशासनाने मात्र खाद्यपदार्थांच्या गुणवत्तेशी आणि स्वच्छतेशी कोणतीही तडजोड केली जाणार नाही, असा स्पष्ट इशारा दिला आहे. आगामी सणांच्या पार्श्वभूमीवर मिठाई आणि मावा विक्रेत्यांवरील तपासणी आणखी कडक करण्याचे संकेतही प्रशासनाने दिले आहेत.
